สภาพทั่วไป

• ที่ตั้ง

       เทศบาลตำบลไร่เก่าตั้งอยู่ในพื้นที่ของ 2 ตำบล คือตำบลไร่เก่าและตำบลศาลาลัย อำเภอสามร้อยยอดจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ สภาพพื้นที่โดยทั่วไปของชุมชนตั้งอยู่บนที่ราบเชิงเขาตะนาวศรี สภาพพื้นที่ลาดเอียงจากทิศตะวันตกไปทิศตะวันออก
พื้นที่แห่งนี้จึงเหมาะสำหรับการขยายชุมชนเพราะมีถนนสายหลักคือทางหลวงแผ่นดิน หมายเลข 4 (ถนนเพชรเกษม) ทอดตัวในแนวเหนือ –ใต้ ขนานไปกับทางรถไฟสายใต้ห่างจากอำเภอเมืองจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ประมาณ 54 กิโลเมตร                                                                                      ห่างจากที่ทำการอำเภอสามร้อยยอดประมาณ 6 กิโลเมตร
       ทิศเหนือ ติดต่อกับลำห้วยและเทศบาลตำบลศาลาลัย 
       ทิศใต้ ติดต่อกับเขตเทศบาลตำบลไร่ใหม่
       ทิศตะวันออก ติดต่อกับทางรถไฟตลอดแนวเหนือ – ใต้ 
       ทิศตะวันตกติดต่อกับองค์การบริหารส่วนตำบลไร่เก่า

• ภูมิประเทศ 

       ลักษณะภูมิประเทศโดยทั่วไปเป็นที่ราบเชิงเขาตะนาวศรี สภาพพื้นที่ลาดเอียงจากทิศตะวันตกไปทิศตะวันออก พื้นที่แห่งนี้จึงเหมาะสำหรับการขยายตัวของชุมชนเพราะมีถนนสายหลักคือทางหลวงแผ่นดิน หมายเลข 4 (ถนนเพชรเกษม)                                                                                ทอดตัวในแนวเหนือ –ใต้ ขนานไปกับทางรถไฟสายใต้ เทศบาลตำบลไร่เก่ามีพื้นที่ทั้งหมด 7,812.5 ไร่ หรือประมาณ 12.5 ตารางกิโลเมตร

• จำนวนหมู่บ้าน 

         เทศบาลตำบลไร่เก่าปกครองพื้นที่ 2 ตำบล คือ ตำบลไร่เก่า และตำบลศาลาลัย แบ่งออกเป็น 8 หมู่บ้าน ได้แก่                           

       ปัจจุบันมีการจัดตั้งเป็นชุมชน จำนวน 10 ชุมชน ได้แก่

• ประชากร 

      1. จำนวนประชากร ณ วันที่ 1 พฤศจิกายน 2568 จำนวนประชากรทั้งสิ้น 10,488 คน
               - ชาย 5,128 คน
               - หญิง 5,320 คน
      2. จำนวนครัวเรือน 4,431 ครัวเรือน
      3. ความหนาแน่นของประชากร 839 คนต่อตารางกิโลเมตร
      4. จำนวนผู้มีสิทธิ์เลือกตั้ง จำนวนทั้งสิ้น 8,523 คน
               - ชาย 4,137 คน
               - หญิง 4,386 คน

ด้านเศรษฐกิจ

ประชากรในเขตเทศบาลตำบลไร่เก่า มีอาชีพเกษตรกรรมเป็นหลัก รองลงมา คือ ค้าขาย รับจ้าง และอื่นๆ มีรายได้ประชากรต่อหัว 94,315.94 บาทต่อคนต่อปี (ข้อมูล จปฐ. ปี 2568)
       1. ด้านการเกษตร
       การเกษตรเป็นอาชีพหลักของประชาชนในเขตเทศบาลตำบลไร่เก่า ผลผลิตที่สำคัญ คือ ข้าว ปลูกมาก บริเวณฝั่งตะวันออกเลียบทางรถไฟ รองลงมา คือ สับปะรด อ้อย มะม่วง มะพร้าว          ปลูกมากบริเวณฝั่งตะวันตกของถนนเพชรเกษม พื้นที่เกษตรกรรมของเทศบาลได้รับน้ำจากคลองชลประทานครอบคลุมทุกพื้นที่ โดยมีลำรางชลประทานควบคู่ไปกับถนนซอยต่างๆ
       2. ด้านการประมง
       ในเขตเทศบาลตำบลไร่เก่าไม่มีพื้นที่ทำการประมง แต่เป็นการจับปลาตามธรรมชาติ สำหรับบริโภคในครัวเรือนตามฤดูกาลเท่านั้น
       3. ด้านการปศุสัตว์
       การปศุสัตว์ในเขตเทศบาลตำบลไร่เก่า เป็นการประกอบการในลักษณะการเลี้ยงในครัวเรือนเป็นหลักและเป็นอาชีพเสริม เช่น การเลี้ยงไก่ เป็ด โค สุกร กระบือ                                                     เพื่อจำหน่ายและบริโภคเองในครัวเรือน
       4. ด้านอุตสาหกรรม
       อุตสาหกรรมทีมีผลต่อเศรษฐกิจในท้องถิ่นมากที่สุด ได้แก่
              (1) อุตสาหกรรมแปรรูปน้ำมันปาล์ม จำนวน 2 แห่ง
              (2) อุตสาหกรรมแปรรูปสับปะรดและผลไม้อบแห้ง จำนวน 1 แห่ง
       5. ด้านการพาณิชย์และการบริการ
              (1) โรงแรม รีสอร์ท โฮมสเตย์ ห้องพัก จำนวน 5 แห่ง
              (2) สถานีบริการน้ำมัน จำนวน 5 แห่ง
              (3) ตลาดนัด จำนวน 5 แห่ง
              (4) ร้านสะดวกซื้อ จำนวน 6 แห่ง
              (5) ร้านขายของชำ จำนวน 46 แห่ง
              (6) ร้านอาหาร ภัตตาคาร สวนอาหาร จำนวน 20 แห่ง
              (7) ธุรกิจด้านไฟฟ้าและการสื่อสาร จำนวน 4 แห่ง
              (8) ธุรกิจด้านการเกษตรและเคมีภัณฑ์ จำนวน 7 แห่ง
              (9) ธุรกิจบ้านเช่า จำนวน 31 แห่ง
              รวมทั้งสิ้น จำนวน 128 แห่ง
       6. วิสาหกิจชุมชนในเขตเทศบาล
              (1) วิสาหกิจชุมชนกลุ่มผู้ปลูกสับปะรดบ้านสามร้อยยอด
              (2) วิสาหกิจชุมชนกลุ่มสหกรณ์ปลูกสับปะรดแฟร์เทรด
              (3) วิสาหกิจชุมชนร้านค้าชุมชนบ้านกระทุ่มโพรง
              (4) วิสาหกิจชุมชนกลุ่มชาวนาสามร้อยยอด
              (5) วิสาหกิจชุมชนกลุ่มผู้ปลูกสับปะรดบ้านตาลเจ็ดยอด
              (6) วิสาหกิจชุมชนกลุ่มผู้ปลูกสับปะรดบ้านห้วยขมิ้น
              (7) วิสาหกิจชุมชนบึงบัวโฮมสเตย์และการท่องเที่ยว
              (8) วิสาหกิจชุมชนกลุ่มแปรรูปปลาและกุ้งบ้านเกาะมอญ-เกาะไผ่
              (9) วิสาหกิจชุมชนกลุ่มสมุนไพรออร์แกนิกส์-แปรรูปสามร้อยยอด
              (10) วิสาหกิจชุมชนกลุ่มผู้ปลูกสับปะรดบ้านหนองไพรวัลย์
              (11) วิสาหกิจชุมชนกลุ่มผู้ปลูกสับปะรดบ้านศาลาลัย
              (12) วิสาหกิจชุมชนพืชสมุนไพรทองคำเขียว
              (13) วิสาหกิจชุมชนพืชสมุนไพรสุขภาพสามร้อยยอด

สภาพทางสังคม

     1. ด้านการศึกษา
       ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก สังกัดเทศบาล จำนวน 3 แห่ง
              (1) ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กวัดสามร้อยยอด
                     - จำนวนครูผู้ดูแลเด็กเล็ก 5 คน
                     - จำนวนเด็กเล็ก 70 คน
              (2) ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กเทศบาลบ้านตาลเจ็ดยอด
                     - จำนวนครูผู้ดูแลเด็กเล็ก 3 คน
                     - จำนวนเด็กเล็ก 54 คน
              (3) ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กเทศบาลบ้านไร่เก่า
                     - จำนวนครูผู้ดูแลเด็กเล็ก 3 คน
                     - จำนวนเด็กเล็ก 39 คน
       สถานศึกษาในเขตเทศบาลตำบลไร่เก่า จำนวน 7 แห่ง
              (1) โรงเรียนเทศบาล 1 บ้านตาลเจ็ดยอด (สังกัด เทศบาลตำบลไร่เก่า)
                     - จำนวนนักเรียน 178 คน
               (2) โรงเรียนบ้านสามร้อยยอด (บุณยรักษ์อุทิศ)
              (สังกัด สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาประจวบคีรีขันธ์ เขต 2)
                      - จำนวนนักเรียน 427 คน
              (3) โรงเรียนบ้านศาลาลัย
              (สังกัด สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาประจวบคีรีขันธ์ เขต 2)
                     - จำนวนนักเรียน 248 คน
              (4) โรงเรียนบ้านไร่เก่าสามร้อยยอด
              (สังกัด สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาประจวบคีรีขันธ์ เขต 2)
                     - จำนวนนักเรียน 139 คน
              (5) โรงเรียนสามร้อยยอดวิทยาคม
              (สังกัด สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาประจวบคีรีขันธ์)
                     - จำนวนนักเรียน 1,732 คน
              (6) โรงเรียนวราวัฒน์วิทยา
              (สังกัด สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชน)
                     - จำนวนนักเรียน 1,978 คน
              (7) โรงเรียนก็พัฒนศึกษา
              (สังกัด สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชน)
                     - จำนวนนักเรียน 527 คน
              (ข้อมูล ณ วันที่ 1 พฤศจิกายน 2568)
       2. ด้านศาสนา ประเพณี วัฒนธรรม
              (1) ศาสนสถาน
                     - วัด จำนวน 3 แห่ง ได้แก่ วัดสามร้อยยอด (ตรีสตกูฏ), วัดตาลเจ็ดยอด และวัดศาลาลัย
                     - มูลนิธิ จำนวน 1 แห่ง ได้แก่ มูลนิธิสว่างเมธีธรรมสถาน
                     - ศาลเจ้า จำนวน 1 แห่ง ได้แก่ ศาลเจ้าปุ่นเท่ากง
              (2) การนับถือศาสนา
                     - ศาสนาพุทธ ร้อยละ 99.20 ของประชากร
                     - ศาสนาอิสลาม ร้อยละ 0.50 ของประชากร
                     - ศาสนาอื่นๆ ร้อยละ 0.30 ของประชากร
              (3) ประเพณีที่สำคัญ
                     - ประเพณีวันสงกรานต์
                     - ประเพณีไทยทรงดำ
                     - ประเพณีลอยกระทง
                     - เทศกาลถือศีลกินเจ
       3. ด้านการสาธารณสุข
       สถานบริการสาธารณสุขของรัฐและเอกชน มีดังนี้
              1. โรงพยาบาลผู้สูงอายุวัดตาลเจ็ดยอด
              2. โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลไร่เก่า
              3. ศูนย์บริการสาธารณสุขชุมชน (ศสมช.) จำนวน 10 แห่ง
              4. คลินิกเอกชน จำนวน 5 แห่ง
              5. ร้านขายยา จำนวน 7 แห่ง